ഓർക്കാപ്പുറത്തൊരു കണ്ണൂർ യാത്ര

ഓർക്കാപ്പുറത്തൊരു കണ്ണൂർ യാത്ര ###########################

2004 ഡിസംബർ 12ന് മുംബൈ - തിരുവനന്തപുരം പ്രതിവാര ട്രെയിനിൽ കേരളത്തിലേക്ക് ഒരു യാത്ര. ഛത്രപതി ശിവജി ടെർമിനസിൽ നിന്നാണ് ഞാനും അരുണേട്ടനും വിനോദും സുരേഷ്ഭായിയും ടെയിനിൽ കയറിയത്. ഞാനൊഴികെ മറ്റ് മൂന്ന് പേരും കണ്ണൂരുകാരാണ്. ശബരിമല ദർശനത്തിനായാണ് ഞങ്ങൾ നാട്ടിലേക്ക് വരുന്നത്. 1997ൽ മുംബൈയിൽ എത്തിയ ശേഷം എല്ലാ വർഷവും എന്റെ ശബരിമല സന്ദർശനം തനിച്ചായിരുന്നു. ആദ്യമായാണ് കൂട്ടുകാർക്കൊപ്പം ഒരു യാത്ര. പിറ്റേന്ന് രാത്രി 11 മണിയോടെ ഞങ്ങൾ തൃശ്ശൂരിൽ എത്തി. അവിടെ നിന്നും മധുര - ഗുരുവായൂർ ട്രെയിനിൽ കയറി ഗുരുവായൂരിൽ ഇറങ്ങി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് ഞങ്ങൾ ഇരുമുടിക്കെട്ട് നിറയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യം പോയത് ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലേക്കാണ്. കുളി കഴിഞ്ഞ് വസ്ത്രം മാറിയേ ശേഷം കൈയ്യിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ അടങ്ങിയ ബാഗുകൾ വയ്ക്കാൻ നേരെ കൃഷ്ണകുമാർ മാരാരുടെ വീട്ടിലേക്ക്. കുമാരേട്ടൻ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. ലീഡർ കെ.കരുണാകരന്റെ ബന്ധുക്കൾ ആയിരുന്നു അരുണേട്ടനും കുമാരേട്ടനും, ഇരുമുടിക്കെട്ടിലേക്ക് ആവശ്യമായ നാളികേരം മുംബൈയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വന്നിരുന്നു. കെട്ട് നിറയ്ക്കുള്ള മറ്റ് സാധനങ്ങൾ മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിന്റെ ഇടതു വശത്തുള്ള കടയിൽ നിന്നും വാങ്ങിയശേഷം വടക്കേ വാതിൽ വഴി ഞങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറി. ദർശനത്തിന് നീണ്ട നിര ഉള്ളതിനാൽ ദർശനം നടത്താെതെ നേരിട്ട് കെട്ട് നിറച്ച് ശാസ്താവിന പ്രദക്ഷിണം വച്ച് യാത്ര തിരിച്ചു. തുടർന്ന് മമ്മിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തി. പരശുരാമനാല്‍ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഐതിഹ്യമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ പരമശിവൻ ആണ്. മമ്മിയൂര്‍ ക്ഷേത്രത്തിനു കലിയുഗാരംഭത്തോളം പഴക്കമുണ്ട് . ഗുരുവായൂരില്‍ ദര്‍ശനം നടത്തുന്നവര്‍ ഇവിടെയും പോകണം എന്നാണ് ആചാരം.മമ്മിയൂര്‍ ദര്‍ശനത്തോടെ മാത്രമേ ഗുരുവായൂര്‍ ദര്‍ശനപുണ്യം പൂര്‍ണമാകൂ എന്നാണ് വിശ്വാസം.ഇപ്പോഴും ഗുരുവായൂരിലെത്തുന്ന ഭക്തര്‍ മമ്മിയൂര്‍ ദര്‍ശനം നിര്‍ബന്ധമായും നടത്തുന്നു. പിന്നീട് നേരെ ഗുരുവായൂർ KSRTC സ്റ്റാൻഡിലേക്ക് നേരിട്ട് പമ്പയ്ക്കുള്ള ബസ് കിട്ടി. പമ്പാ സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് മല ചവിട്ടി ദർശനപുണ്യം നേടി പ്രസാദവും വാങ്ങി എല്ലാവരും അവരവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് പോകാൻ ആയിരുന്നു തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. എനിക്ക് വീട് ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഞാൻ ചെങ്ങന്നൂരിൽ നിന്ന് ട്രെയിൻ കയറാൻ ആയിരുന്നു വിചാരിച്ചിരുന്നത്. മലയിറങ്ങി പമ്പയിൽ എത്തി ഗണപതി പ്രസാദം വാങ്ങുന്നതിനിടയിൽ അരുണേട്ടൻ പറഞ്ഞു നീയും എന്റെ കൂടെ പോര് . നിനക്ക് കണ്ണൂർ ഒന്ന് കാട്ടിത്തരാം എന്ന് അങ്ങനെ മടക്ക യാത്രയിൽ ഞങ്ങൾ ഗുരുവായൂരിൽ എത്തി കുമാരേട്ടന്റെ വീട്ടിൽ കയറി ബാഗുകൾ എടുത്തു. അവർക്ക് പ്രസാദവും നൽകി നേരെ കണ്ണൂരിലേക്ക് . കുയിലൂരിലുളള അരുണേട്ടന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി. യാത്രാക്ഷീണം മാറി. അന്ന് വൈകിട്ട് മാമാനം മഹാദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തി. ഇരിക്കൂറിൽ ഒരു ചെറിയ കുന്നിനു മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശാക്തേയ ക്ഷേത്രമാണ് മാമാനം മഹാദേവി ക്ഷേത്രം.പരാശക്തിയാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. ശാക്തേയപൂജ നടക്കുന്ന ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണർക്ക് പകരം പിടാരർ അല്ലെങ്കിൽ മൂസത് എന്ന സമുദായത്തില്പെട്ട പുരോഹിതരാണ് പൂജകൾ ചെയ്യുന്നത്. മറികൊത്തൽ (മറി സ്തംഭനം നീക്കൽ) ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങാണ്. ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളാണ് പ്രാധാന്യമേറിയത്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രംകഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. പരാശക്തിയെ ദുർഗ്ഗ, ഭദ്രകാളി ഭാവങ്ങളിൽ ആണ് പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ അരുണേട്ടന്റെ ഭാര്യവീട്ടിലേക്ക് ഒരു യാത്ര. രാമന്തളിയിൽ ആണ് ഞങ്ങൾക്ക് പോകേണ്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ എല്ലാം വലിയ ആർച്ച് കെട്ടിയ പാർട്ടി ഗ്രാമങ്ങൾ : എല്ലാം ചുവപ്പ്, ബസ് കാത്തിരിപ്പ് കേന്ദ്രങ്ങൾ വായനശാലകൾ എല്ലാം കമ്യൂണിസ്റ്റ്കാരുടെ ഓർമ്മകളിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. ഒട്ടും പരിചിതമല്ലാത്ത വഴികൾ . ഓരോ സ്ഥലങ്ങളിൽ എത്തുമ്പോഴും അവിടുത്തെ പ്രത്യേകതകൾ അരുണേട്ടൻ പറഞ്ഞ് തരുന്നുണ്ട്. പെട്ടന്ന് വണ്ടി നിർത്തി വലത് വശത്ത് കുന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി എന്നോട് പറഞ്ഞു ഇതാണ് പാടിക്കുന്ന്, 1950 ൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളായ രൈരു നമ്പ്യാർ, കുട്ട്യപ്പ, എം.വി. ഗോപാലൻ എന്നിവരെ പോലീസ് വെടിവെച്ചുകൊന്നതു് പാടിക്കുന്നിൽ വെച്ചാണെനും ഇ കെ നായനാർ ഇവിടെ ഒളിവിൽ താമസിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞു, പിന്നീട് വണ്ടി നിന്നത് കല്യാശ്ശേരി സ്കൂളിന്റെ മുൻപിലാണ്. സഖാവ് നായനാരുടെ സഹധർമ്മിണി ശാരദ ടീച്ചർ പഠിപ്പിച്ച സ്കൂൾ ആണെന്ന് പറഞ്ഞു: വീണ്ടും യാത്ര തുടർന്ന് ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കക്കം ഒരു വീടിന്റെ ഗേറ്റിന് മുന്നിൽ വണ്ടി നിർത്തി. ഗേറ്റിൽ ശാരദാസ് എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് അതിശയം തോന്നി. ഓർക്കാപ്പുറത്ത് എവിടെയൊക്കെ വന്നെത്തി എന്ന് ഞാൻ വിചാരിച്ചു , അപ്പോൾ ശാരദാസിൽ ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ടീച്ചർ മക്കൾക്കൊപ്പം തിരുവനന്തപുരത്ത് ആയിരുന്നു. ഞങ്ങൾ പയ്യന്നൂർ എത്തി. ഏഴിമലയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴിയാണ് രാമന്തളി . ഏറെ വൈകിയാണ് ഞങ്ങൾ വീട്ടിൽ എത്തിയത്. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ അരുണേട്ടൻ എന്നോട്ട് പറഞ്ഞു നീ വേഗം കുളിച്ചാൽ നമുക്ക് ഒരു സ്ഥലം വരെ പോകാം എന്ന്. ഞാൻ വേഗം കുളിച്ച് തയ്യാറായി , നേരെ പോയത് കതിരൂർ സൂര്യനാരായണ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക്. കണ്ണൂര്‍ ജില്ലയില്‍ പാട്യവും കോടിയേരിയും കൂത്തുപറമ്പും പിണറായിയും അതിരിടുന്ന കതിരൂര്‍ ഗ്രാമം. വടക്കന്‍ പാട്ടിന്‍െറ ഈരടികളില്‍ ചുവന്നു തുടുത്ത മണ്ണ്. എതിരിട്ടവരോട് ചുരികത്തലപ്പു കൊണ്ട് മറുപടി നല്‍കിയ കളരിവീരന്മാരുടെ നാട്. വിഷ്ണു സങ്കല്പത്തിലുള്ള സൂര്യഭഗവാന്‍ (കതിരവന്‍) ആണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. സൂര്യനും മഹാവിഷ്ണുവും കൂടിച്ചേർന്ന അത്യപൂർവ്വ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഇവിടെ. ത്രേതായുഗത്തിൽ വനവാസകാലത്ത് ശ്രീരാമൻ രാവണനെ നിഗ്രഹിക്കാൻ പോകും വഴി അഗസ്ത്യമുനി രാവണനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ആദിത്യഹൃദയമന്ത്രം ഉപദേശിച്ച് കൊടുത്തത് കതിരപുരം എന്ന ഈ സ്ഥലത്താണ് എന്നും യുദ്ധത്തിൽ വിജയശ്രീലാളിതനായ ശ്രീരാമൻ കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യകുലത്തിനു പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി കതിരൂരിൽ ശ്രീ സൂര്യനാരായണ പ്രതിഷ്o നടത്തി എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.. അവിടെ നിന്നും മടങ്ങുമ്പോൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു ഇന്ന് വെെകിട്ട് കളിയാട്ടം കാണാൻ പോകണം എന്ന്. രാമന്തളി താവുരിയാട്ട് ക്ഷേത്രത്തിലായിരുന്നു ഞങ്ങൾ പോയത്. വേട്ടയ്ക്കൊരുമകൻ കളിയാട്ടം ആയിരുന്നു.. ഫലപുഷ്പാദികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്ന മലബാറിലെ അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് രാമന്തളി താവുരിയാട്ട് ക്ഷേത്രം. അടക്കകൾ കൊണ്ട് അലംകൃതമായ തൂണുകളും ക്ഷേത്രമാടവും ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതയാണ്. വേട്ടയ്ക്കൊരു മകൻ തെയ്യത്തിന്റെ കൂടെ ക്ഷേത്രപാലനും, ഊർപ്പഴശ്ശിയും കെട്ടിയാടിക്കാറുണ്ട്. വേട്ടയ്ക്കൊരുമകന്റെ അനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ് തേങ്ങയുടയ്ക്കൽ. ഇത് പന്തീരായിരം തേങ്ങയേറെന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചില വേട്ടയ്ക്കൊരു മകൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിശ്ചിത കാലങ്ങളിൽ പാട്ടുത്സവം നടത്തി വരാറുണ്ട്. അത്തരം അവസരങ്ങളിൽ തെയ്യംപാടി നമ്പ്യാന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരാണ് ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പാട്ടും കളമെഴുത്തും നടത്താറുള്ളത്. തെയ്യംപാടി നമ്പ്യാന്മാർ ദേവഗായകവൃന്ദ പരമ്പരയിൽ പെട്ടവരാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഇരിട്ടിക്കടുത്ത പുന്നാട് എന്ന പ്രദേശത്താണ് ഇവർ കൂടുതലായി താമസിച്ചു വരുന്നത്.ഓരോ കാര്യവും അരുണേട്ടൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു തന്നു. തുള്ളിയുറഞ്ഞ ശേഷം എന്നോട്ടും വന്ന് എന്തൊക്കൊയോ പറഞ്ഞു, എനിക്ക് ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല. അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി . ആന്തൂർ നഗരസഭാ പരിധിയിൽ വളപട്ടണം പുഴയുടെ തീരത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം :ഉത്തരകേരളത്തിലെ ഹിന്ദുക്കളുടെ ഇഷ്ടദൈവമായ ശ്രീ മുത്തപ്പന്റെ ഭക്തർ ഇവിടെ ആരാധനയ്ക്കായി വരുന്നു. ദിവസവും തെയ്യം വഴിപാടായി നടത്തുന്ന കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രമാണ്. അന്ന് ഉച്ചഭക്ഷണം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. പിന്നീട് പോയത് പറശ്ശിനിക്കടവിലെ സ്നേക്ക് പാർക്കിലാണ്. പല ഉരഗ വർഗ്ഗങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിലും വളർച്ചയിലും ഈ പാർക്ക് വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. 150 ഓളം വിവിധ തരം പാമ്പുകൾ ഈ പാർക്കിൽ ഉണ്ട്. കണ്ണട മൂർഖൻ, രാജവെമ്പാല, മണ്ഡലി, ക്രെയിറ്റ്, പിറ്റ് വൈപ്പർ തുടങ്ങിയവ ഈ പാർക്കിലുണ്ട്. വിഷമില്ലാത്ത പാമ്പുകളുടെ ഒരു വലിയ ശേഖരവും പല മലമ്പാമ്പുകളും ഈ പാർക്കിൽ ഉണ്ട് . മടങ്ങും വഴി പരിയാരം മെഡിക്കൽ കോളേജും കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. അടുത്ത ദിവസം യാത്ര തൃച്ചംബരം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കായിരുന്നു. തൃച്ചംബരത്തപ്പന്‍ ചെറുപ്പമാണ്. അതായത് ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണനാണ്.ഭഗവാൻ ഇവിടെ. കംസവധ ശേഷമുള്ള രൗദ്രഭാവമാണെനാണ് വിശ്വാസം, ഗുരുവായൂരിലുള്ള വിഗ്രഹത്തേക്കാൾ വലിപ്പം ഉണ്ട്. നിർമ്മാല്യദർശനം ശുഭകരമല്ലാത്ത കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രമാണ് തൃച്ചംബരം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടയിലെ മതിലുകളിലുള്ള ശില്പങ്ങൾ അതിമനോഹരമാണ്. തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വെച്ച് ചുവർച്ചിത്രങ്ങളുടെ ഏറ്റവും നല്ല ഒരു ശേഖരം ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മതിലുകളിൽ കാണാം. ഉപദേവതകളായി നാലമ്പലത്തിനുള്ളിൽ കന്നിമൂലയിൽ ഗണപതിയും ഇടത്ത്ഭാഗത്തായി വിഷ്വക്‌സേനനെന്ന പരിചാരകനും, വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ ശിവനും, ക്ഷേത്രമുറ്റത്ത് നാലുവശവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദുർഗ്ഗയും, തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിൽ ശാസ്താവും കുടികൊള്ളുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റും മൂന്നു കുളങ്ങൾ ഉണ്ട്. ശങ്കരനാരായണ സങ്കല്പത്തിലും ക്ഷേത്രത്തിൽ ആരാധന നടത്തുന്നു. അവിടെ നിന്നും നേരെ പോയത് കാടാമ്പുഴയിലേക്കാണ്. മലപ്പുറം ജില്ലയിലാണെങ്കിലും കണ്ണൂർ അതിർത്തിയിൽ ആയിരുന്നതിനാൽ വേഗം എത്തി , ആദിപരാശക്തിയെ കിരാതരൂപത്തിലുള്ള പാർവ്വതി ആയി ഇവിടെ ആരാധിയ്ക്കുന്നു. ഇവിടെ വിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠയില്ല ഒരു കുഴിയുടെ മുകളിലുള്ള കണ്ണാടി മാത്രമാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ശ്രീകോവിലിന് മേൽക്കൂരയില്ല. "കാടാമ്പുഴയമ്മ" എന്ന പേരിൽ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇവിടത്തെ 'പൂമൂടൽ', 'മുട്ടറുക്കൽ' എന്നീ വഴിപാടുകൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. നിർഭാഗ്യമെന്ന് പറയട്ടെ ഞങ്ങൾ എത്തിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടക്കുന്നതിനാൽ ദർശനം സാദ്ധ്യമായില്ല. ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് ശങ്കരാചാര്യരാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. കിരാതപാർവ്വതീദേവിയുടെ ഉഗ്രഭാവം കുറയ്ക്കുവാൻ വേണ്ടി പ്രതിഷ്ഠാവേളയിൽ സുദർശനമന്ത്രവും നരസിംഹമന്ത്രവും ജപിച്ചു മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. പിറ്റേ ദിവസം എനിക്ക് മുംബൈയ്ക്ക് മടങ്ങണം. രാവിലെ രാമന്തളിയിൽ നിന്നും കണ്ണൂർ കോട്ടയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു. അറബിക്കടലിനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് കണ്ണൂർ പട്ടണത്തിൽ നിന്നും മൂന്നു കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് കണ്ണൂർ കോട്ട.. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 40 അടി ഉയരത്തിലാണ് ഈ കോട്ട 1745-55 കാലത്തെ ഡച്ചു് കമാന്റന്റിന്റെ ഭാര്യയുടേയും മക്കളുടേയും മൃതദേഹങ്ങൾ സംസ്കരിച്ചതിന്റെ വിവരങ്ങൾ പഴയ ഡച്ചു ഭാഷയിൽ കൊത്തിയ ശിലാഫലകം കോട്ടയിൽ കാണാം. കണ്ണൂർ കോട്ടയിൽ നിന്നും തലശ്ശേരി കോട്ടയിലേക്ക് രഹസ്യ തുരങ്കം ഉണ്ടെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം പോയത് പയ്യാമ്പലം ബീച്ചിലേക്കാണ്. പ്രശസ്ത ശില്പിയായ കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ നിർമ്മിച്ച അമ്മയും കുഞ്ഞും എന്ന ശില്പം ഇവിടെയാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ശാന്തസുന്ദരമായ ഈ കടൽത്തീരത്തിനു സമീപമാണ് സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള, എ.കെ. ഗോപാലൻ, പാമ്പൻ മാധവൻ, കെ.ജി. മാരാർ, ഇ.കെ. നായനാർ,അഴീക്കോടൻ രാഘവൻ, സി.കണ്ണൻ, ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ, എന്നിവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾ. സഖാവ് നായനാരുടെ ശവകുടീരത്തിന് മുകളിൽ പൂവിട്ട് നിന്നിരുന്ന വാടാമല്ലിയിൽ നിന്നും ഒരു പൂവ് ഇറുത്ത് ബാഗിൽ വച്ച് പയ്യാമ്പലത്തെ അസ്തമയം കണ്ട് ഞങ്ങൾ അവിടെ നിന്നും നേരെ കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്ക്. സ്റ്റേഷനിൽ ഇരിക്കുന്ന സമയത്ത് അരുണേട്ടൻ എന്നോട് ചോദിച്ചു കണ്ണൂർ കണ്ടിട്ട് എന്താ അഭിപ്രായം എന്ന്. മറുപടി നൽകാൻ എനിക്ക് ഒട്ടും ആലോചിക്കേണ്ടി വന്നില്ല. പത്രമാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഞാനറിഞ്ഞ കണ്ണൂർ അല്ല യഥാർത്ഥ കണ്ണൂർ. നല്ല നാട്, സ്നേഹസമ്പന്നരായ നാട്ടുകാർ. കണ്ണൂർകാർക്ക് രാഷ്ടീയം രക്തത്തിൽ അലിഞ്ഞു ചേർന്നതാണ് എന്ന് മാത്രം. തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല എങ്കിലും കണ്ണൂരിനെ നെഞ്ചോട് ചേർത്ത് ഞാൻ മുംബെയ്ക്ക് വണ്ടി കയറി.

Arakkal Museum

The Arrakkal Museum is a museum dedicated to the Arakkal family, the only Muslim royal family in Kerala, south India. The museum is actually a section of the Arakkalkettu (Arakkal Palace). The durbar hall section of the palace has been converted into a museum by the Government of Kerala.

Arakkal family is the royal family which ruled Kannur for several centuaries. They had family relationship with Kolathiris, the rulers of the neighbouring Chirakkal kingdom. Arakkal family had trade relationship with Arabs and later with Europeans. The islands of Lakshadweep and Maldives were ruled by Arakkal family. The king of Arakkal kingdom was known as Arakkal Raja and the Queen was known as Arakkal Beevi.

Although renovated by the government, the Arakkalkettu is still owned by the Arakkal Family Trust and does not fall under the control of the country's archaeology department, the Archaeological Survey of India. The government had taken a keen interest in preserving the heritage of the Arakkal Family, which had played a prominent role in the history of Malabar. A nominal entry fee is charged by the Arakkal Family Trust from visitors to the museum.

Location: 3 kms from Kannur

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airport: Kozhikode (120 kms).

Dharmadam Island

Dharmadam Island is a small 2 hectare private island in between Kannur and Thalassery. It lies 100 metres from the mainland at Dharmadam. This island, covered with coconut palms and dense bush is a beautiful sight from the Muzhappilangad beach. During low tide, one can walk out to it from the beach. Permission is required to land on the island as it is privately owned. Dharmadam, known earlier as Dharmapattanam, was a Buddhist stronghold.

Location: Dhamadam, 17 kms south of Kannur, 4 kms north of Thalassery

Nearest Railway Station: Dharmadam

Nearest Major Railway Station: Thalassery

Nearest Major Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(140 kms), Kozhikode (100 kms).

Kerala Folklore Academy

For those keen to follow and understand the artistic heritage during their visits to Kerala, it would be an ideal choice to drop in at The Kerala Folklore Academy, located at Chirakkal in Kannur, the northern district of Kerala.

Established in 1995, welfare of the folk artistes is the prime concern of the academy. Set up by the Government of Kerala, the academy, while ensuring the welfare of folk artistes also strives for reviving, preserving and promoting the rich folk art traditions of Kerala. The academy is located by the side of the beautiful Chirakkal Lake, which is reputedly the second largest of its kind in Asia.

The academy functions from traditionally built structure called nalukettu and presently houses a folklore library, a museum and a publication department, besides the administrative departments.

The library at The Kerala Folklore Academy features over 1000 volumes on the folk art traditions of Kerala and is one of the largest of its kind and a popular haunt of scholars and researchers in the field.

And checking out the museum at the academy, one would find a collection of over 300 precious objects of folk art, including life-size replicas of various theyyams and patayani,folk and tribal musical and percussion instruments, farm implements and weapons. Some of these items are used in ritual arts like Kuthurathib, Devakoothu, Chat, Poorakali, Kaliyootu, Mudiyettu, and Kaniyarkali. The museum also has over 175 photographs that depict the drama of these art forms.

One of the missions of The Kerala Folklore Academy is to compile and publish books and periodicals on folklore. The academy has already brought out fourteen volumes on the culture, art and life of the people. It also brings out a quarterly journal named Poli.These publications have gone a long way to promote awareness about folk life, art and rituals among the present generation.

Location: Chirakkal, 7 kms north of Kannur

Nearest Railway Station: Chirakkal

Nearest major Railway Station: Kannur

Nearest major Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(120 kms), Kozhikode (120 kms).

Ezhimala

Ezhimala is a hill reaching a height of 286 protruding into Arabian sea. It was the former capital of the ancient Mushika Kings, and is considered to be an important historical site. It is a conspicuous, isolated cluster of hills, forming a promontory, 38 km north of Kannur Town. A flourishing seaport, and center of trade around the beginning of the Common Era, it was also one of the major battle-fields of the Chola-Chera Wars of the 11th century. It is believed by some that Lord Buddha had visited Ezhimala.

Indian Naval Academy is located in Ezhimala. There is a famous temple dedicated to Lord Hanuman and the Mount Deli Lighthouse also located here. It is maintained by the Indian Navy and is a restricted area. The beach sand is of a different texture and the sea is bluer than in other areas. At the Ettikulam Bay, one can enjoy watching dolphins.

The topography of Ezhimala, with Mount Dilli abutting on the Arabian Sea has, since ancient times, inspired the local people to weave a number of legends. The most popular is the one connected with the Ramayana tradition. At one stage in the war between Rama and Ravana, many of Rama's forces, including his brother Lakshman, were killed. An anxious Rama consulted Jambavan, the senior most in the Vanara sena. It was decided to bring four medicinal herbs, shalya karani, vishalya karani, sandhana karani and mritha sanjivani from the Himalayas for removing the arrows, healing the wounds, stitching the cuts and finally bringing the dead to life. Hanuman was entrusted with the task of collecting these herbs and he at once set out for the Himalayas. On reaching the Himalayas, however, Hanuman realised that he was unable to recognise the ayurvedic herbs. So he did the next best thing - he plucked the entire Rishabadri Mountain itself and flew back. On his way southwards, a piece of the mountain fell down near the sea and that is Ezhimala. The local people believe that Ezhimala still possesses these rare ayurvedic herbs.

Location: Ezhimala, 35 kms north of Kannur

Nearest Railway Station: Ezhimala

Nearest Major Railway Station: Payyannur

Nearest Major Bus Station: Payyannur

Nearest Airports: Mangalore(110 kms), Kozhikode (150 kms).

Madayi Para

Madayi Para is a significant spot owing to its bio-diversity as well as history. In the past, Madayipara was the administrative center of the Ezhimala kings. In and around Madayipara, one can find remnants from the past. At the southern side of the hill, stand the remains of a fort called Pazhi Kotta (kotta means fort in Malayalam). Here one can also find watchtowers at the four corners of the fort. Between AD 14 and AD 18, Madayipara used to be the site for the coronation ceremony of the rulers of the princely state of the erstwhile Kolathunadu.

The hillock of Madayipara, which carries several signs of historic relevance, is also a place important from a religious point of view. Here, a pond in the shape of a hand held mirror, connected to ancient jewish setllers is another historic attraction. Similarly, a temple at this site, called Vadukunda Siva Temple and the adjoining lake, about an acre in extension form yet another attraction at Madayipara. The lake near the temple will not go dry even in hot summer months and remains a source of nourishment to life forms at Madayipara. The pooram festival of Madayi Kavu (kavu ? family temples and those in the midst of thick vegetation) held at Madayipara has been responsible for much of its fame.

With regard to the bio-diversity of Madayipara, it has been found that the region contains about 300 flowering plants, about 30 varieties of grass, and several insect-eating plant species. Madayipara is also home to several rare medicinal herbs, which are sought by people from near and far off places. Coming to avian life, Madayipara sustains about 100 species of butterflies and about 150 species of birds. Among the biggest butterflies in the world, the Atlas butterfly is a visitor to Madayipara.

Location: Madayi, 25 kms north of Kannur

Nearest Railway Station: Pazhayangadi

Nearest Bus Station: Pazhayangadi

Nearest Airports: Mangalore(100 kms), Kozhikode (140 kms).

Muzhapilangad Drive-in-Beach

Muzhappilangad Beach is the only drive-in beach in Kerala. It is located parallel to National Highway 17 between Kannur and Thalassery. One can drive the entire 4 km length of the beach.

There is an unpaved road winding through coconut groves leading to the beach. The beach is bordered by black rocks, which also protect it from the stronger currents of the ocean.

Approximately 100-200 m south of the beach there is a private island called Dharmadam Island. It is possible to walk to the island during low tide.

Muzhappilangad is the one of the important tourist destination of kerala.Its drive in beach, the second largest in india, has already entered in the world tourism map.The drive-in-beach is fast developing tourist spot which is attracting both local and foreign people in large numbers.

The shores of the Muzhappilangad beach are lined with black boulders, which protects the shores from the lashing waves and also make a natural shallow place. One can easily swim in this natural shallow pool of water without having to fear the powerful currents. One can soak up the sun while lying lazily on the rocks. It is a beach lover's paradise. The calm yet enthralling ambience of the beach is what makes it a popular getaway for tourists.

Location:Muzhappilangad, 15 kms south of Kannur, 6 kms north of Thalassery

Nearest Railway Station: Edakkad

Nearest major Railway Station: Thalassery

Nearest major Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(140 kms), Kozhikode (100 kms)

Overbury's Folly

Overbury's Folly is a picnic spot named after E N Overbury, a British Sub-collector. It is located at Thalassery. It is an unfinished construction, or architectural folly, that now serves as a recreational park.

E N Overbury had a plan to construct a picnic spot at the cliff near the Municipal Stadium. He could not complete it during his lifetime; however, the slope from the sub-collector's bungalow to the rocks below came to be known by his name. One can enjoy breathtaking vistas of the sea from here.

Today, Overbury's Folly has been renovated and redecorated as a tourist attraction. It is frequented by local people in the evenings as a place to relax. A seaside open-air coffee shop has also been opened on the folly.

Location: Thalassery, 21 kms south of Kannur.

Nearest Railway Station: Thalassery

Nearest Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(140 kms), Kozhikode (100 kms)

Parassinkkadavu Snake Park

The Parassinikadavu Snake Park is one of the major attractions of Kannur District itself.  The Snake Park, which is a subsidiary unit of the Pappinisseri VishachikitsaSociety, is the only one of its kind in the State and perhaps the whole of India.

The park is dedicated to the preservation and conservation of snakes, most of which are becoming extinct gradually. There is a large collection of poisonous and non-poisonous snakes.

There are three snake pits, fifteen glass cases for snakes and two large glass houses for King Cobras in the park. Other than the snakes, there are other kinds of rare animals, reptiles and birds like the endangered species of Simhavalan Monkeys and Crocodiles.

Location: Parassinikadavu, 20 kms north of Kannur.

Nearest Railway Station: Pappinissery

Nearest major Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Parassinikadavu

Nearest major Bus Stations: Taliparamba, Kannur

Nearest Airports: Mangalore(100 kms), Kozhikode (140 kms).

Payyambalam Beach

Payyambalam Beach - One of the most beautiful beaches in the state of Kerala is at a distance of 2 km from Kannur town. This beautiful stretch of sand and surf is the best place for a relaxing holiday.

It is well known for the well constructed and laid out gardens and a gigantic sculpture of the mother and the child by Kanayi Kunhiramanin that was erected here. It is also famous due to the fact that the remains of Swadeshabimani Ramakrishna Pillai, A.K Gopalan, Pamban Mandavan and K.G Marar, E.K. Nayanar are laid to rest near this place.

The essential plus points about the Payyambalam Beach are its cleanliness, its distance from the town and the beauty of its gardens. Payyambalam beach is a favourite picnic spot for the local residents.

Location: Payyambalam, 2 kms from Kannur.

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(120 kms), Kozhikode (120 kms)

Pythal Mala/Vaithal Mala

Pythal Mala is an enchanting hill station, situated 4,500 ft. above sea level near the Kerala - Karnataka border, is rich in flora and fauna. It is a 6 km trek to the top of the hills.

Abundant in flora and fauna, this place is now being developed as a hill resort. One has to trek 6 kms to reach the top of the hills. There is a proposal to set up a zoo at the top of the hill.

The enchanting hill station offers a challenging trek to those inclined to stretch their legs. Trekkers are rewarded by a profusion of exotic flora and fauna and an exhilirating view from the top.

The 300 acre wide sprawling area is a safe home to numerous birds, hundreds of butterflies, rare plants and trees. Even during this sweltering summer at Paithal Mala one can relish a real cool climate. En route to the top of the hill one can see the remains of the run down palace of the tribal king called Vaithalkon.

Location: 65 kms north east of Kannur.

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(100 kms), Kozhikode (140 kms).

Thalassery Fort

Thalaserry fort, located at a distance of 22 kms from Kannur constructed in 1708 AD was the military centre of the British.

When the British East India Company established its settlement on the Malabar Coast, they built the Thalaserry Fort, as a testimonial to their colonial imperialism. In 1700, the British built the Thalassery Fort on a small hill called Tiruvellapadkunnu and in 1708, it was strengthened by increasing its height and with bastions.

The fort is a square structure built of laterite and is distinguished by its massive ventilated walls and strong flanking bastions.  The fort has secret tunnels to the sea and intricately carved huge doors. It was here that Haider's captain was imprisoned.

The fort has a cemetery and the collector's mansion nearby. Many British officials have been laid to rest in this cemetery that is named after Sir Edward Brennen.

The famous St.John's Anglican church is behind this fort.The fort was once the nucleus of Thalaserry's development.

Location: Thalassery, 21 kms south of Kannur.

Nearest Railway Station: Thalassery

Nearest Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(140 kms), Kozhikode (100 kms)

Malayala Kala Gramam

Located at New Mahe Malayalam Kala Gramam is a centre for art and ideas which providing children and youngsters a Kalari (stage) to practise and perform all forms of fine arts. The centre offers part time as well as full time courses in painting, sculpture, music and dance and art pottery.

Yoga and Sanskrit are also taught here. The fraternity centre of the Kalagramam conducts seminars, symposia, extension lectures, in-service programmes and special projects in different fields of art and humanities.

Spending a day here with the tutors, students and the exotic library is an enlightening experience for any art lover.

Location: New Mahe, 28 kms south of Kannur, 8 kms south of Thalassery

Nearest Railway Station: Mahe

Nearest major Railway Station: Thalassery

Nearest Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(150 kms), Kozhikode (90 kms)

Mahe

Mahe, situated on the west coast of Kerala is a former French colony in India. Geographically situated in Kerala, poilitically Mahe forms part of Pondicherry Union Territory. It lies south of Mahe River near where the river meets the sea. Mahe is famous as a brisk trade center of foreign liquor.

The history of Mahe is closely associated with a statue named Marianne, a proud symbol of French revolution. The freedom struggle of Mahe gathered momentum from this place. Hence, this place is now well maintained as a park in the name of Rabindranath Tagore.

The Headquarters office of Mahe administration is the Government House which is a fine example of the French architecture. There is a mini forest area at the back of the Government House. From this point, the Arabian Sea, the costline with golden sand, the Mayyazhi River and the Dharmadam island can be seen.

Other attractions include a tall flag mast, a lighthouse, remnants of a fort and the sunset. In addition to these, Mahe Boat house, 2 km from the Government house, in the Mahe River welcomes the visitors with speed boats, pedal boats and kayak boats. Some other places of interest are Thacholi Othenan’s Fort, Puzhakal Juma Masjid, St. Theresa Church, Sree Krishna Temple, St. George Fort, Puthalam Bhagavathi Temple and Sree Narayana Madam.

The Government Tourist Home near the Government House, the Zara Resort on the railway station road, the Arena Hotel near the Mahe Sports Club and the Municipal Tourist Home provide excellent accommodation.

Location: 28 kms south of Kannur, 8 kms south of Thalassery

Nearest Railway Station: Mahe

Nearest major Railway Station: Thalassery

Nearest major Bus Station: Thalassery

Nearest Airports: Mangalore(150 kms), Kozhikode (90 kms).

Kannur Fort

St. Angelo’s Fort (also known as Kannur Fort or Kannur Kotta), is a fort facing the Arabian Sea, situated 3 km from the town of Kannur.

St. Angelo's Fort was built in 1505 by Dom Francisco de Almeida, the first Portuguese Viceroy of India and is on the Arabian sea about 3 km from Kannur town. It was attacked in vain by the local Indian ruler in the Siege of Cannanore (1507).

On August 1509 Almeida, refusing to recognize Afonso de Albuquerque's as the new portuguese governor to supersede himself, arrested him in this fortress after having fought the naval Battle of Diu. Afonso de Albuquerque was released after three months' confinement, and become governor on the arrival of the grand-marshal of Portugal with a large fleet, in October 1509.

The fort changed hands several times. In 1663 the Dutch captured it and sold it to the Arakkal Royal Family in 1772. The British conquered it in 1790 and transformed it into one of their major military stations on the Malabar Coast.

It is fairly well preserved as a protected monument under the Archaeological Survey of India. A painting of this fort and the fishing ferry behind it can be seen in the Rijksmuseum in Amsterdam.

The fort is in Cannanore cantonment area. St Angelo's fort is a most important historical monument and a good tourist centre. Here Kerala Police have posted 6 Tourism Policemen for the protection and guidance to the tourists. Among them one Policeman Sathyan Edakkad has detailed knowledge about this fort and the surrounding places. He wrote and published a book in Malayalam language named Vasco da Gamayum Charitrathile Kaanapurangalum (Vasco da Gama and the unseen pages of history). In this book, he describes the past and present situation of the fort.

The Moppila Bay Harbor and Arakkal Mosque are near the fort. The fort is now renovated and well-maintained under the supervision of the Archaeological Survey of India. Tourists are allowed entry to the fort every day of the week between 8 AM to 6 PM.

Location: 3 kms from Kannur

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airport: Kozhikode (120 kms).

Parassinkkadavu Temple

This centre of worship and faith has in store many unique practices and rituals, and the temple architecture itself stands testimony to this aspect. The Parassinikadavu Muthappan (Siva) Temple on the banks of the Valapatnam River attracts people from all sections of the society; irrespective of religion, caste and promotes the essence of "Vasudaiva Kutumbakam - The whole world is one family."

The origin of the Muthappan temple is connected to the appearance of a child who roamed the region with a string of interesting incidents and later vanished without a trace. The incidents up to the point of his disappearance later made the denizens feel the divine presence of Muthappan (Siva) who immediately erected a place of worship, which today is popularly known as the Parassinikadavu Muthappan Temple.

The temple is also a popular destination for travellers and pilgrims to savour the charm of Theyyam, a ritual that is performed here on a daily basis. Men adorning masks and costumes with a riot of colours perform this temple art form and it represents conflict between good and evil, with good ultimately emerging victorious.

Location: Parassinikadavu, 20 kms north of Kannur.

Nearest Railway Station: Pappinissery

Nearest major Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Parassinikadavu

Nearest major Bus Stations: Taliparamba, Kannur

Nearest Airports: Mangalore(100 kms), Kozhikode (140 kms).

Pazhassi Dam

Pazhassi Dam is an ideal retreat for tourists, the dam site is famous for its scenic beauty. The DTPC provides pleasure boating facilities at the reservoir. Accommodation is available at the Project Inspection Bungalow.

It is the only reservoir with gardens in Kannur district. The garden is a good attraction with sculptures. The added attractions of the place are the gardens and children's park. The Buddha's mountain at Pazhassi and the sculpture of Pazhassi King are visual delights.

The dam site is across the Valapattanam River, near Kuyiloor ( Kuyiloor puzha ). This dam is near to the birth place of Pazhassi Raja. So the dam named after Raja. A visit to this dam is really worth for who all are interested in boating.

Location: 37 kms east of Kannur.

Nearest Railway Station: Thalassery

Nearest Bus Station:Iritty

Nearest Airports: Mangalore(160 kms), Kozhikode (160 kms).

Meenkunnu Beach

Meenkunnu Beach is endowed with vast stretch of golden sand and coconut trees. Meenkunnu beach is located in Azhikode village. It is an extension of Payyambalam beach.

The name meenkunnu is a combination of two Malayalam words meen and kunnu. Meen literally means fish and kunnu a small hill.

Location: Azhikode, 10 kms north of Kannur.

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(120 kms), Kozhikode (120 kms).

Kizhunna-Ezhara Beach

Kizhunna-Ezhara Beach is ocated 11km from Kannur Kizhunna Ezhara is enclosed between two Redstone cliffs. The crescent-shaped shoreline is shallow and the sea is calm for most of the year except during the monsoons. It is a great place to relax and enjoy nature. This is one of the most secluded beaches in Kerala.

Location: 11 kms south of Kannur.

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(120 kms), Kozhikode (120 kms)

Thottada Beach

Thottada Beach is a beautiful beach in Kannur. It is situated at Thottada just about 2.5 km from the NH 17 connecting Kannur town and Thalassery, it is hardly 7 km from Kannur town if you come through Aadi Kadalai Temple route. The virgin beach 800 meter long is ideal for sun bathing. Tourists could stay at the beach house or guest house near the beach.

The Thottada river ( a small one) flows into one end of the beach. There is also a dam/bund built across the river 3 decades ago to keep the fresh water from salt water. Away from the sea the river spreads to form a swamp which makes a great inhabitant for various birds and fishes.

Location: 7 kms south of Kannur.

Nearest Railway Station: Kannur

Nearest Bus Station: Kannur

Nearest Airports: Mangalore(120 kms), Kozhikode (120 kms).